Groetjes uit Biar: kasteel, historie en Spaans binnenland

Biar ligt in het binnenland van de provincie Alicante, in de comarca Alto Vinalopó. Het dorp ligt tegen een heuvel gebouwd en wordt gedomineerd door een indrukwekkend middeleeuws kasteel. Rondom liggen bossen, olijfgaarden en de bergen van onder andere de Sierra de Fontanella, Reconco en Sierra del Frare. De helft van het gemeentelijke grondgebied bestaat volgens het toeristische beleidsplan uit bosgebied.

Wie vanaf de kust naar Biar rijdt, komt daardoor in een compleet andere omgeving terecht. Geen appartementenboulevards of strandclubs, maar oude stadspoorten, stenen huizen, lokale winkels en een kasteel dat boven vrijwel iedere straat uitsteekt. Tegelijkertijd liggen grotere plaatsen als Villena, Sax, Castalla en Alicante binnen bereik.

Een kasteel dat u onmogelijk kunt missen

Het Castillo de Biar staat op een rotsachtige heuvel van ongeveer 750 meter hoogte en kijkt rechtstreeks over het oude centrum uit. Het kasteel is van islamitische oorsprong en dateert grotendeels uit de twaalfde eeuw. De eerste bekende schriftelijke vermelding staat in het Verdrag van Cazorla uit 1179.

Het complex heeft een dubbele ommuring en wordt gedomineerd door een vierkante Torre del Homenaje van ongeveer 19 meter hoog. Binnenin bevindt zich een bijzonder Almohadisch gewelf met elkaar kruisende ribben, dat tot de oudste bewaarde voorbeelden van dit type in Spanje wordt gerekend.

In november 2024 kreeg het kasteel bovendien een vernieuwde museale inrichting met informatiepanelen, maquettes, historische figuren en een nieuwe uitkijkpassage.

Biar lag precies op een belangrijke grens

De ligging van Biar was in de middeleeuwen strategisch ontzettend belangrijk. Het Verdrag van Almizra uit 1244 bepaalde waar de veroveringsgebieden van de kronen van Aragón en Castilië elkaar ontmoetten. Biar kwam aan de Aragonese kant te liggen, terwijl het nabijgelegen Villena tot Castilië behoorde.

Jaime I verscheen in september 1244 voor Biar en begon een belegering die uiteindelijk tot februari 1245 duurde. De islamitische leider Muça Almoravit gaf het kasteel uiteindelijk over. De verovering van Biar wordt traditioneel beschouwd als een belangrijk eindpunt van Jaime I's verovering van het koninkrijk Valencia.

Dat grensverleden bleef daarna eeuwenlang belangrijk. In 1287 werd Biar een koninklijke stad met stemrecht in de Cortes van Aragón. Zelfs het historische motto van de plaats, Obri i tanque el regne, verwijst naar Biar als toegang tot en afsluiting van het koninkrijk.

Middeleeuwse straatjes rond de kasteelheuvel

Onder het kasteel ligt een compact historisch centrum waarvan de structuur nog duidelijk middeleeuws is. Straten volgen de hoogtelijnen van de heuvel, terwijl steilere straatjes dwars omhoog richting het kasteel lopen.

Van de oude versterking zijn nog delen van muren, poorten en doorgangen bewaard gebleven. Voorbeelden zijn de Arco de San Roque, vroeger de Puerta de Xàtiva, en het Portal de la Torreta.

Het is juist zo'n centrum waar wij niet alleen naar de belangrijkste monumenten zouden lopen. Sla ook eens willekeurig een zijstraat in. Dan komt u langs oude huizen, fonteinen, kleine pleinen en doorkijkjes waarbij het kasteel steeds weer boven de daken verschijnt.

Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción

Midden in het historische centrum staat de Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción.

Het gebouw heeft een overwegend gotisch karakter, maar vooral de rijk gedecoreerde renaissance- of platereske toegangspoort valt op. Binnen bevindt zich bovendien de Capilla de la Comunión uit het einde van de zeventiende eeuw, met een koepel, stucwerk en fresco's.

Kasteel en kerk bepalen samen vrijwel het hele historische silhouet van Biar.

Een aquaduct uit 1490

Iets buiten het centrum staat een monument dat veel bezoekers helemaal niet verwachten: het Acueducto Ojival.

Het aquaduct werd in 1490 gebouwd om irrigatiewater over de Rambla dels Molins te leiden. Het is ongeveer 70 meter lang en bestaat uit drie bogen, waarvan twee spitsbogen. De bouw wordt toegeschreven aan Pere Compte, de architect die ook betrokken was bij belangrijke laatgotische bouwwerken in Valencia.

Het uitzicht vanaf het aquaduct richting het kasteel is bovendien bijzonder mooi. Het is zo'n plek waar techniek, landbouwgeschiedenis en het landschap in één beeld samenkomen.

Water bepaalde het landschap

Dat aquaduct staat niet op zichzelf. Rond Biar liggen historische fonteinen, irrigatiesystemen, wasplaatsen en oude molengebieden. Er is tegenwoordig zelfs een lokale Ruta de las Fuentes en een Ruta de los Arcos waarmee verschillende elementen van dit erfgoed worden verbonden.

Water was in dit relatief droge binnenland vanzelfsprekend essentieel voor landbouw, vee en dagelijks leven.

Juist wanneer u een tijdje door het buitengebied wandelt, begrijpt u beter waarom fonteinen en waterwerken hier zo'n belangrijke plaats in het lokale erfgoed hebben gekregen.

Een boom van meer dan 350 jaar oud

Een totaal ander monument staat gewoon midden aan de Paseo del Plátano.

De monumentale plataan van Biar is volgens de lokale toeristische dienst meer dan 350 jaar oud, ongeveer 26 meter hoog en heeft een stamomtrek van ongeveer zes meter. De eerste documenten waarin de boom als bijzonder element wordt genoemd dateren uit 1824, maar vermoedelijk werd hij veel eerder geplant bij een drinkplaats voor vee.

Het is tegenwoordig een van de bekendste ontmoetingspunten van het dorp.

En eerlijk gezegd vinden wij dat soort plekken minstens zo leuk als een officieel monument: inwoners spreken simpelweg af ‘bij de plataan’ en generaties zijn onder dezelfde boom opgegroeid.

Naar het Santuario de Nuestra Señora de Gracia

Buiten het centrum ligt tussen pijnbomen het Santuario de Nuestra Señora de Gracia, gewijd aan de patroonheilige van Biar.

Het interieur bevat onder andere neoklassieke decoratie, fresco's van Tomás Belando uit 1757 en een rococoportaal. Het huidige rijk versierde gedeelte rond het beeld van de Virgen werd vanaf 1915 verder ontwikkeld.

Naast het santuario ligt een recreatiegebied en vanuit deze omgeving vertrekken verschillende wandelroutes.

Voor inwoners is de plek echter vooral sterk verbonden met de feesten van mei.

Moros y Cristianos van 9 tot 13 mei

De Moros y Cristianos van Biar worden ieder jaar van 9 tot en met 13 mei gevierd ter ere van de Mare de Déu de Gràcia. In 2026 waren dat opnieuw de vaste data.

De feesten herinneren aan de strijd tussen de Almohaden en de troepen van Jaime I en aan de verovering van Biar in 1245. Inmiddels doen zeven comparsas mee, verdeeld over Moorse en christelijke groepen.

Muziek, buskruit, kostuums en grote entradas horen erbij, maar Biar heeft een aantal gebruiken die deze feesten echt anders maken.

De Virgen daalt af tussen honderden vuren

Een van de spectaculairste momenten is de Bajada de la Virgen.

Op 10 mei wordt de Virgen de Gracia vanuit haar santuario naar Biar gebracht. Langs de route worden honderden vuren ontstoken, waardoor de patroonheilige in het donker richting het dorp afdaalt.

Dat is misschien wel een van de mooiste lokale tradities die we tot nu toe in deze reeks zijn tegengekomen.

Het heeft iets totaal anders dan een gewone processie door een verlichte winkelstraat.

Ball dels Espies en de Mahoma

Ook de Ball dels Espies op 11 mei is typisch voor Biar.

Tijdens deze folkloristische voorstelling verschijnen de ‘spionnen’ en wordt uiteindelijk een grote figuur van Mahoma naar het tijdelijke kasteel op het plein gebracht. Daar vinden de traditionele ambassades en symbolische strijd tussen Moren en christenen plaats.

Die Mahoma heeft bovendien een bijzondere regionale traditie: op 8 september ontvangt Biar de figuur opnieuw nadat deze die ochtend uit Villena is opgehaald.

Het laat zien hoe feesten tussen verschillende plaatsen in het Vinalopó soms met elkaar verbonden zijn.

Rei Pàixaro: nog zo'n bijzondere traditie

In januari heeft Biar weer een compleet ander feest: Sant Antoni i el Rei Pàixaro.

De viering vindt plaats rond 17 januari en behoort volgens het strategische toerismeplan tot de oudste nog bestaande tradities in de Comunitat Valenciana. Op zaterdag trekt de Rei Pàixaro met fakkels, dansers en vuren door Biar en volgt onder andere een traditionele cordà. De volgende dag hoort de Cavallà met paarden en andere dieren bij het feest.

Dit zijn precies van die lokale gebruiken waardoor Biar interessant blijft buiten de grote meifeesten.

Potten, aardewerk en geglazuurde keramiek

Biar heeft eeuwenlang een belangrijke pottenbakkers- en keramiektraditie gehad.

Het Museo Etnográfico Miguel Maestre Castelló besteedt hier uitgebreid aandacht aan. Het museum is gevestigd in een negentiende-eeuws herenhuis en heeft meer dan duizend objecten, verspreid over elf zalen en drie verdiepingen. De collectie loopt uiteen van archeologische vondsten en meubels tot oude ambachten, lokale feesten en vooral aardewerk en geglazuurde keramiek.

Dat maakt het museum juist interessant als u iets meer wilt begrijpen van het gewone leven achter al die kastelen en veldslagen.

Ook sneeuw werd vroeger opgeslagen

Nog een bijzonder element in het buitengebied is de Pozo de la Nieve.

Dit soort sneeuwputten werden vroeger gebruikt om sneeuw in de winter op te slaan en samen te persen. Het ijs kon later in het jaar worden gebruikt voor voedsel, koeling en andere toepassingen. De oude sneeuwput maakt tegenwoordig deel uit van het officiële monumenten- en routenetwerk van Biar.

Het klinkt vreemd wanneer u Biar op een hete zomerdag bezoekt, maar het ligt aanzienlijk hoger en landinwaarts dan de kust.

Winters kunnen hier dan ook een heel ander karakter hebben dan in Torrevieja of Benidorm.

De helft van Biar is bos

Voor natuurliefhebbers is Biar verrassend interessant.

Volgens het gemeentelijke toerismeplan bestaat ongeveer de helft van het grondgebied uit bos. Het dorp wordt vrijwel geheel omgeven door berggebieden en er zijn verschillende bewegwijzerde routes door onder andere de Sierra de Fontanella, Sierra del Frare en Reconco.

De PR-CV 55 door de Sierra de Fontanella is bijvoorbeeld ongeveer 21,3 kilometer lang en wordt als middelzwaar geclassificeerd. De route bereikt hoogtes boven de 1.100 meter en loopt door pijnboombossen, ravijnen en landelijke gebieden.

Een botanisch pad op de Reconco

Wie geen wandeling van ruim twintig kilometer wil maken kan kiezen voor het Sendero Botánico del Reconco.

Deze route is opgezet om de plantenwereld van het gebied zichtbaar te maken. Vanaf verschillende punten heeft u uitzicht over onder andere Biar, Villena, Banyeres, Beneixama, Castalla en zelfs richting de kust van Alicante.

Dit is opnieuw een goede herinnering dat Alicante veel meer is dan stranden.

Een half uur tot drie kwartier landinwaarts en het landschap is ineens volledig bergachtig.

Gazpachos, olleta en konijn met rijst

Ook de keuken van Biar is duidelijk die van het binnenland.

Typische gerechten zijn onder andere gazpacho manchego, arròs caldós, rijst met konijn, olleta en puchero con pelotas. Bij de gazpachos wordt traditioneel onder andere pebrella gebruikt, een aromatisch kruid dat veel in de bergen van Alicante groeit.

Daarnaast worden morcillas, lokale worsten en allerlei feestgebak gemaakt.

Dat is een stuk steviger dan een bord gegrilde vis aan zee, maar op een frisse winterdag in Biar begrijpen wij precies waarom.

Turrón, amandelen en honing

De omgeving was historisch rijk aan amandelbomen en Biar heeft ook een traditie in de productie van turrón.

Er is nog altijd ambachtelijke productie van turrón, peladillas en andere zoetwaren. Ook rozemarijnhoning wordt als typisch streekproduct genoemd.

Olijfolie is daarnaast een belangrijk landbouwproduct. De olijfgaarden rondom het dorp leveren extra vierge olijfolie die sterk verweven is met de lokale keuken.

Wie van streekproducten houdt kan hier dus makkelijk meer meenemen dan alleen een foto van het kasteel.

Biar of Villena?

Voor woningzoekers is Villena een logische plaats om met Biar te vergelijken.

Villena is veel groter en heeft daardoor meer stedelijke voorzieningen, winkels en diensten. Ook daar staat een enorm kasteel boven de stad, maar het dagelijkse gevoel is duidelijk stedelijker.

Biar is kleiner, groener en voelt meer als een compact historisch dorp tussen de bergen.

Wie veel voorzieningen op korte afstand wil, kan Villena praktischer vinden. Wie juist voor rust, natuur en een sterke dorpssfeer kiest, zal eerder bij Biar uitkomen.

Ook Sax en Castalla liggen dichtbij

In dit gedeelte van Alicante liggen opvallend veel kastelen.

Richting Sax en Villena volgt u vrijwel een keten van historische vestingen door het Vinalopó. In de andere richting ligt Castalla, opnieuw met een groot kasteel boven de plaats.

Dat is geen toeval. De oude grens tussen Castilië en Aragón maakte dit gebied eeuwenlang strategisch belangrijk.

Voor een dagtocht kunt u daardoor gemakkelijk meerdere historische plaatsen combineren.

Wonen in Biar

Wonen in Biar betekent vooral kiezen voor een permanent Spaans dorp in plaats van een toeristische kustplaats.

Er zijn lokale winkels, onderwijs, een gezondheidscentrum, sportvoorzieningen, horeca en gemeentelijke diensten. Voor uitgebreidere winkels, ziekenhuizen en andere stedelijke voorzieningen kunt u richting Villena, Elda, Alcoy of Alicante rijden.

Het centrum bestaat grotendeels uit traditionele stadswoningen en appartementen, terwijl rondom het dorp en in het buitengebied meer vrijstaande woningen, chalets en landelijke huizen te vinden zijn.

Meer ruimte dan aan de kust

Voor dezelfde prijs kan het woningtype in het binnenland heel anders zijn dan direct aan zee.

Rond Biar vindt u eerder grotere percelen, traditionele landhuizen, vrijstaande woningen en buitenruimte. Dat kan aantrekkelijk zijn wanneer tuin, privacy en natuur belangrijker zijn dan loopafstand tot het strand.

Daar staat tegenover dat een auto voor het dagelijks leven vrijwel onmisbaar is wanneer u buiten het centrum woont.

En het klimaat is hier niet exact hetzelfde als aan zee: door de ligging landinwaarts en op grotere hoogte zijn de verschillen tussen zomer en winter duidelijker.

Bij landelijke woningen extra goed opletten

Wie rond Biar een finca of vrijstaande woning buiten de bebouwde kom koopt, moet altijd zorgvuldig naar de juridische situatie kijken.

Controleer of de woning, het zwembad, garages en bijgebouwen correct geregistreerd zijn en welke bestemming de grond heeft. Vooral bij oudere landelijke woningen kunnen de feitelijke situatie en de registraties van elkaar verschillen.

Dat geldt voor vrijwel het hele Spaanse buitengebied en is minstens zo belangrijk als de staat van het huis zelf.

Emigreren naar Biar

Voor wie wil verhuizen naar Spanje is Biar vooral interessant wanneer u bewust Spaans dorpsleven zoekt.

Hier woont u niet in een internationale urbanisatie waar u overal met Nederlands of Engels terechtkunt. Spaans spreken of het willen leren wordt veel belangrijker voor contacten met buren, school, verenigingen en lokale diensten.

Daar krijgt u een omgeving voor terug waar feesten, familie, het plein en lokale verenigingen nog een grote rol spelen.

Wilt u liever dichter bij zee zoeken, bekijk dan ook onze algemene informatie over een huis kopen aan de Costa Blanca.

Waarom Biar het ontdekken waard is

Begin in het historische centrum en loop langzaam omhoog naar het kasteel. Bekijk onderweg de oude poorten en de Iglesia de la Asunción en neem boven uitgebreid de tijd voor het uitzicht.

Ga daarna naar het Museo Etnográfico en wandel richting de enorme plataan. Met de auto kunt u vervolgens naar het aquaduct en het Santuario de Nuestra Señora de Gracia.

Heeft u nog een dag, trek dan de bergen in via Reconco of de Sierra de Fontanella.

En komt u tussen 9 en 13 mei? Dan krijgt u met de Moros y Cristianos, de vuren bij de Bajada de la Virgen en de Ball dels Espies een totaal andere versie van dit normaal zo rustige dorp te zien.

Een twaalfde-eeuws kasteel, middeleeuwse straatjes, eeuwenoude tradities en bossen en bergen direct buiten het dorp.

Groetjes uit Biar!