Versnelde rechtszaken tegen krakers goedgekeurd – Huurderskrakers uitgesloten

Illegale woningbezetting in Spanje: wat is er veranderd voor huiseigenaren?

Illegale woningbezetting, in Spanje vaak aangeduid als okupación, is een onderwerp waar buitenlandse woningbezitters regelmatig vragen over hebben. Zeker wanneer u een tweede woning in Spanje bezit en niet het hele jaar aanwezig bent, kunnen berichten over krakers zorgen oproepen.

Sinds 2025 is de Spaanse wetgeving op een belangrijk punt gewijzigd. Bepaalde strafbare feiten rond het binnendringen of bezetten van woningen kunnen via de procedure voor juicios rápidos, oftewel snelrecht, worden behandeld.

Die wijziging kan procedures versnellen, maar betekent niet dat iedere vorm van onrechtmatig verblijf automatisch binnen enkele dagen wordt opgelost.

Daarom is het belangrijk onderscheid te maken tussen verschillende situaties.

Nieuwe regels sinds april 2025

De relevante wijziging staat in Ley Orgánica 1/2025, de medidas en materia de eficiencia del Servicio Público de Justicia.

De wet voegde twee strafbare feiten expliciet toe aan artikel 795 van de Spaanse strafproceswet:

allanamiento de morada uit artikel 202 van het Wetboek van Strafrecht;
usurpación uit artikel 245 van het Wetboek van Strafrecht.

Daardoor kunnen deze zaken, wanneer ook aan de overige voorwaarden voor snelrecht wordt voldaan, via een versnelde strafprocedure worden behandeld.

De wijziging is sinds 3 april 2025 van toepassing.

Wat is allanamiento de morada?

Allanamiento de morada kan grofweg worden vertaald als het zonder toestemming binnendringen of verblijven in iemands woning.

Het belangrijke juridische begrip is hier morada: een woning die daadwerkelijk als privéwoning wordt gebruikt.

Dat kan bijvoorbeeld de permanente woning van iemand zijn, maar onder omstandigheden ook een tweede woning die als privéverblijf wordt gebruikt.

Het gaat dus niet simpelweg om ieder leegstaand pand.

Wat is usurpación?

Usurpación betreft het zonder toestemming in bezit nemen van een onroerend goed dat niet als morada van de eigenaar of een andere bewoner wordt beschouwd.

Dit kan bijvoorbeeld spelen bij een leegstaande woning of ander onroerend goed.

De precieze omstandigheden zijn juridisch belangrijk.

Bovendien heeft de Fiscalía General del Estado in 2025 verduidelijkt dat niet iedere vorm van usurpación daadwerkelijk via het snelrecht kan worden behandeld. De lichte variant (delito leve de usurpación) blijft via de procedure voor lichte strafbare feiten lopen.

Kan een kraker nu binnen 15 dagen worden uitgezet?

Dit is waar veel berichten over de wetswijziging te kort door de bocht gaan.

Nee, de wet zegt niet dat iedere kraker binnen maximaal 15 dagen uit een woning moet zijn.

De termijn van vijftien dagen heeft betrekking op een onderdeel van de snelle strafprocedure.

Wanneer de onderzoeksfase is afgerond, een strafzaak wordt geopend en de zaak naar de strafrechter gaat, moet de mondelinge behandeling in beginsel zo snel mogelijk en binnen de wettelijke termijn worden gepland. Artikel 800 bepaalt dat de zitting in de snelle procedure binnen vijftien dagen moet worden vastgesteld.

Wanneer een zitting om een geldige reden niet kan doorgaan of niet op één dag kan worden afgerond, bepaalt artikel 802 eveneens dat deze zo snel mogelijk en uiterlijk binnen vijftien dagen moet worden voortgezet. De uitspraak moet vervolgens in beginsel binnen drie dagen na de zitting worden gedaan.

Dat is iets anders dan:

“Aangifte vandaag = woning over 15 dagen leeg.”

De totale duur hangt af van de omstandigheden van de zaak.

Wanneer kan snelrecht worden gebruikt?

Het enkele feit dat iemand zonder toestemming in een woning zit is niet genoeg om automatisch een juicio rápido te krijgen.

Artikel 795 stelt aanvullende voorwaarden.

De zaak moet onder andere via een politierapport zijn begonnen en de verdachte moet zijn aangehouden of opgeroepen om bij de dienstdoende rechtbank te verschijnen. Daarnaast moet de zaak binnen de wettelijke categorieën vallen en voldoende eenvoudig te onderzoeken zijn.

Daarom kan een juridisch ingewikkelde zaak alsnog een ander traject volgen.

Wat betekent de termijn van 72 uur?

Ook de vaak genoemde 72 uur wordt soms verkeerd uitgelegd.

Er bestaat geen algemene Spaanse regel die zegt dat een eigenaar “na 48 of 72 uur zijn woning niet meer terug kan krijgen”.

Dat is een hardnekkig misverstand.

De termijn van 72 uur komt op verschillende plaatsen in het strafprocesrecht voor in verband met aanhouding en rechterlijke procedures, maar is geen soort grens waarna een illegale bewoner plots rechten op de woning krijgt.

Voor een eigenaar is het wel belangrijk om zo snel mogelijk aangifte te doen en eigendom en gebruik van de woning te kunnen aantonen.

Wat is er veranderd ten opzichte van vroeger?

Voor de wetswijziging konden zaken rond allanamiento en usurpación in veel gevallen via langzamere strafprocedures lopen.

Door deze delicten onder voorwaarden onder het systeem van juicios rápidos te brengen, wil de wetgever de behandeling versnellen.

De Fiscalía General del Estado bevestigde in 2025 dat de wetswijziging specifiek bedoeld is om de strafrechtelijke afhandeling van usurpación en allanamiento sneller te maken.

Dat is voor woningbezitters een relevante verbetering.

Maar het is geen automatische administratieve ontruimingsprocedure.

Een rechterlijke beoordeling blijft belangrijk.

Een kraker is niet hetzelfde als een wanbetalende huurder

Een van de belangrijkste verschillen is dat een huurder die stopt met betalen juridisch niet automatisch een okupa in strafrechtelijke zin wordt.

In de media wordt daarvoor regelmatig de term inquiokupa gebruikt.

Dat is vooral een populaire term en geen aparte strafrechtelijke categorie.

Het gaat bijvoorbeeld om iemand die:

een geldig huurcontract sluit;
de woning rechtmatig betrekt;
daarna stopt met huur betalen;
maar weigert de woning te verlaten.

Omdat de huurder de woning oorspronkelijk met toestemming heeft betrokken, is dit in beginsel een civiele huurkwestie.

Geldt het snelle strafrecht ook voor inquiokupas?

Niet automatisch.

De wijziging van Ley Orgánica 1/2025 richt zich op de strafbare feiten allanamiento de morada en usurpación.

Een gewone huurachterstand wordt via het civiele huurrecht behandeld.

De verhuurder moet dan doorgaans een procedure starten wegens niet-betaling of beëindiging van de huurovereenkomst.

Daarom is het onjuist om te zeggen dat de nieuwe anti-okupawet alle problemen met wanbetalende huurders heeft opgelost.

Civiele uitzetting wegens huurachterstand

Wanneer een huurder zijn huur niet betaalt, kan de eigenaar een desahucio por falta de pago starten.

Dat is een civiele procedure.

De verhuurder kan daarin onder andere:

beëindiging van de huur verlangen;
ontruiming vragen;
en achterstallige huur opeisen.

De exacte duur verschilt sterk per rechtbank en dossier.

Daarom zou ik de oude claim van “gemiddeld 18 tot 24 maanden” niet zonder actuele, landelijke bron op jullie website zetten.

Sommige zaken gaan sneller, andere duren aanzienlijk langer.

Kwetsbare bewoners kunnen invloed hebben op de procedure

De situatie kan ingewikkelder worden wanneer bewoners als economisch of sociaal kwetsbaar worden aangemerkt.

De Spaanse regelgeving bevat procedures waarbij sociale diensten betrokken kunnen worden.

Bovendien bestaan er ook in 2026 nog tijdelijke maatregelen waardoor bepaalde ontruimingen kunnen worden opgeschort wanneer sprake is van economische kwetsbaarheid en geen geschikte alternatieve huisvesting beschikbaar is.

Dit betekent niet dat iedere bewoner zich simpelweg op “kwetsbaarheid” kan beroepen en daardoor onbeperkt mag blijven wonen.

De rechter moet de voorwaarden en omstandigheden van het concrete geval beoordelen.

Geldt die bescherming voor iedere woning?

Nee.

Voor sommige tijdelijke beschermingsregelingen gelden specifieke voorwaarden, bijvoorbeeld rond:

economische kwetsbaarheid;
het ontbreken van alternatieve huisvesting;
de situatie van de bewoners;
en in bepaalde gevallen het type eigenaar.

Daarom is het niet verstandig algemene uitspraken te doen als:

“Een gezin met kinderen kan nooit worden uitgezet.”

of:

“Bij kwetsbare bewoners duurt een ontruiming altijd jaren.”

Beide zijn te absoluut.

Tweede woning in Spanje en okupación

Voor Nederlandse en Belgische eigenaren is vooral de situatie van een tweede woning interessant.

Wanneer u bijvoorbeeld een woning aan de Costa Blanca bezit maar een groot gedeelte van het jaar in Nederland of België verblijft, betekent dat niet automatisch dat de woning juridisch vogelvrij is zodra u vertrekt.

De beoordeling hangt af van de feiten en het daadwerkelijke gebruik van de woning.

Laat bij een concreet geval altijd een Spaanse advocaat beoordelen of sprake is van allanamiento de morada, usurpación of een andere juridische situatie.

Wat moet u doen als iemand uw woning bezet?

Ontdekt u dat onbekenden zonder toestemming uw woning zijn binnengedrongen?

Ga dan niet zelf proberen bewoners met geweld uit de woning te verwijderen.

Neem zo snel mogelijk contact op met:

Policía Nacional;
Guardia Civil;
of de bevoegde lokale politie.

Daarnaast is juridische begeleiding verstandig.

Zorg dat u bewijs van eigendom en gebruik beschikbaar heeft.

Denk bijvoorbeeld aan:

escritura;
nota simple;
identiteitsdocument;
nutscontracten;
gemeentelijke belastingen;
en andere documenten waaruit uw relatie tot de woning blijkt.

Mag u zelf sloten vervangen?

Wanneer personen zich daadwerkelijk in de woning bevinden, moet u zeer voorzichtig zijn met eigenhandig optreden.

Zelf sloten vervangen, nutsvoorzieningen afsluiten of bewoners onder druk zetten kan juridisch problemen veroorzaken.

Laat daarom politie en advocaat bepalen welke procedure in uw specifieke situatie gevolgd moet worden.

Voorkomen is beter dan procederen

Voor een tweede woning die langere tijd leegstaat kunnen praktische maatregelen helpen om problemen sneller te ontdekken.

Denk bijvoorbeeld aan:

goede sloten;
alarmsysteem;
camerabeveiliging binnen de wettelijke privacyregels;
iemand die regelmatig de woning controleert;
buren die weten wanneer u afwezig bent;
post laten weghalen;
en een lokaal contactpersoon.

Het belangrijkste voordeel hiervan is vaak niet dat bezetting volledig onmogelijk wordt, maar dat u snel ontdekt wanneer er iets gebeurt.

Alarm of beveiligingssysteem

Een professioneel alarmsysteem kan extra zekerheid geven bij een tweede woning.

Wanneer een ongeautoriseerde toegang direct wordt geregistreerd, kan sneller worden gehandeld.

Kijk daarbij goed naar:

responstijd;
meldkamer;
contractvoorwaarden;
aanwezigheid van camera’s;
en procedure bij alarm.

Laat uw woning bewoond lijken

Een woning die maandenlang zichtbaar ongebruikt is kan kwetsbaarder zijn.

Praktische maatregelen zoals regelmatige controle, schoonmaak en onderhoud helpen.

Dat is sowieso verstandig bij een tweede woning aan zee, omdat ook vocht, lekkages en technische problemen anders lang onopgemerkt kunnen blijven.

Een verhuurde woning vraagt andere bescherming

Wanneer u een woning koopt met het doel deze te verhuren of als investering te gebruiken, ligt het grootste juridische risico niet noodzakelijk bij klassieke okupación.

Een zorgvuldig huurcontract en goede selectie van huurders zijn minstens zo belangrijk.

Laat bijvoorbeeld controleren:

identiteit van de huurder;
inkomen;
huurvoorwaarden;
borg;
contractduur;
toegestane bestemming van de woning;
en welke verzekering mogelijk is tegen huurachterstand.

Een verzekering tegen impago de alquiler kan in bepaalde situaties interessant zijn.

Vakantieverhuur en okupación zijn verschillende onderwerpen

Ook toeristische verhuur moet los worden gezien van klassieke woningbezetting.

Wanneer u een woning voor vakantieverhuur aanbiedt, gelden regels rond:

registratie;
toeristische verhuur;
gemeente;
comunidad de propietarios;
en fiscale verplichtingen.

Een gast die via een legale boeking binnenkomt heeft juridisch een andere uitgangspositie dan iemand die een leegstaand pand binnendringt.

Gebruik daarom niet voor iedere situatie automatisch het woord okupa.

Is okupación een groot risico bij het kopen van een woning in Spanje?

Het onderwerp krijgt veel media-aandacht en kan daardoor groter voelen dan het individuele risico voor iedere woningbezitter.

Bij een aankoop zou okupación niet het enige selectiecriterium moeten zijn.

Veel belangrijker zijn bijvoorbeeld:

juridische status van de woning;
eigendom;
schulden;
comunidad;
vergunningen;
locatie;
onderhoud;
en wijze waarop u de woning gaat gebruiken.

Bij een huis kopen in Spanje hoort daarom altijd een goede juridische controle.

Koop nooit een bezette woning zonder specialistisch advies

Soms worden woningen bewust verkocht terwijl ze bezet zijn.

Deze kunnen opvallend goedkoop lijken.

Daar kunnen echter grote juridische en praktische risico’s aan zitten.

Laat vóór zo’n aankoop exact onderzoeken:

wie er woont;
op basis waarvan;
welke procedure al loopt;
of er een huurcontract bestaat;
welke gerechtelijke stappen zijn genomen;
en wanneer feitelijke oplevering realistisch is.

Een lage aankoopprijs kan anders uiteindelijk duur uitpakken.

Wat controleert Casas Palmeras bij een aankoop?

Bij een woningzoektocht kijken wij niet alleen naar foto's en prijs.

Via de juridische begeleiding worden relevante documenten gecontroleerd voordat een koper definitief tot aankoop overgaat.

Denk aan zaken rondom:

eigendom;
registratie;
lasten;
juridische status;
en documentatie van de woning.

Meer over het aankooptraject leest u bij een woning kopen in Spanje en onze werkwijze.

Wat betekent de wetswijziging voor buitenlandse woningbezitters?

De verandering sinds 2025 is vooral positief omdat bepaalde strafrechtelijke zaken nu sneller kunnen worden behandeld.

Maar drie belangrijke nuances blijven bestaan:

1. Niet iedere illegale bewoning is juridisch hetzelfde.
Allanamiento, usurpación en huurachterstand zijn verschillende situaties.

2. Vijftien dagen is geen algemene uitzetgarantie.
Het is een termijn binnen de snelle strafprocedure, niet een belofte dat elke woning binnen vijftien dagen leeg is.

3. Civiele huurgeschillen vallen niet automatisch onder deze versnelde strafrechtelijke route.

Dat maakt goede juridische begeleiding belangrijker dan spectaculaire krantenkoppen over “krakers binnen 15 dagen weg”.

Woning kopen in Spanje zonder onnodige risico’s

Wilt u een tweede woning, permanente woning of investeringsobject in Spanje kopen?

Casas Palmeras begeleidt Nederlandse en Belgische kopers tijdens het volledige aankoopproces.

Bekijk het actuele woningaanbod, de beschikbare nieuwbouwprojecten of lees meer over onze werkwijze.

Wilt u permanent verhuizen? Bekijk dan ook onze informatie over emigreren naar Spanje, NIE en residencia en onze emigratiechecklist.

Wilt u dat wij gericht zoeken naar een woning die past bij uw plannen voor eigen gebruik, verhuur of investering? Vul dan de vragenlijst voor uw woningzoektocht in of neem vrijblijvend contact met Casas Palmeras op.

De Spaanse wetgeving biedt sinds april 2025 meer mogelijkheden om bepaalde gevallen van allanamiento en usurpación via snelrecht te behandelen. Dat is een belangrijke verandering voor woningbezitters, maar geen algemene “15-dagenregel” waarmee iedere vorm van illegale bewoning direct wordt opgelost. Vooral het onderscheid tussen strafbare bezetting en een civiel geschil met een huurder blijft essentieel.